​Pomoc osobie uzależnionej od hazardu zaczyna się od spokojnej rozmowy bez oskarżeń, ustalenia jasnych granic finansowych i wskazania konkretnego miejsca, w którym można rozpocząć terapię. W Polsce z problemowym hazardem zmaga się nawet 380 tysięcy osób, z czego blisko 30 tysięcy jest już uzależnionych. Poniżej wyjaśniamy, jak rozpoznać sygnały ostrzegawcze, jak rozmawiać z bliskim i gdzie szukać realnego wsparcia.

Spis treści

- Czym jest uzależnienie od hazardu?

- Jakie są pierwsze sygnały ostrzegawcze uzależnienia od hazardu?

- Jak rozmawiać z osobą uzależnioną od hazardu?

- Gdzie szukać pomocy dla osoby uzależnionej od hazardu?

- Jak wybrać dobry ośrodek leczenia uzależnień od hazardu?

- Co robić, gdy bliska osoba nie chce podjąć leczenia?

- Najczęściej zadawane pytania

Czym jest uzależnienie od hazardu?

Uzależnienie od hazardu to zaburzenie behawioralne polegające na utracie kontroli nad graniem na pieniądze mimo negatywnych konsekwencji finansowych, rodzinnych i zdrowotnych. Światowa Organizacja Zdrowia klasyfikuje je jako chorobę na równi z uzależnieniami od substancji psychoaktywnych, ponieważ mechanizm nagrody w mózgu działa w obu przypadkach bardzo podobnie.

Z badań CBOS z przełomu 2023 i 2024 roku wynika, że w gry na pieniądze angażuje się 31,7 procent Polaków powyżej 15 roku życia, czyli mniej niż jeszcze pięć lat wcześniej. Mimo spadku liczby graczy rośnie jednak odsetek osób grających w sposób ryzykowny, a liczba osób uzależnionych w 2024 roku przekroczyła rekordowy poziom z 2015 roku. Najbardziej narażoną grupą pozostają młodzi mężczyźni z niższym wykształceniem, mieszkający najczęściej w dużych miastach.

Jakie są pierwsze sygnały ostrzegawcze uzależnienia od hazardu?

Pierwszym sygnałem ostrzegawczym jest granie na coraz wyższe stawki, aby osiągnąć ten sam poziom emocji co wcześniej. Osoba zaczyna ukrywać przed rodziną skalę wydatków, pożycza pieniądze na dalszą grę i wielokrotnie deklaruje, że przestanie, po czym wraca do nałogu.

Do najczęstszych objawów uzależnienia od hazardu należą:

- ciągłe myślenie o graniu i planowanie kolejnej sesji zakładów lub gier losowych,

- potrzeba stawiania coraz wyższych kwot, aby poczuć satysfakcję z gry,

- nieudane próby ograniczenia lub zaprzestania grania,

- rozdrażnienie i niepokój przy próbie rezygnacji z hazardu,

- kłamstwa wobec bliskich w sprawie skali grania i strat finansowych,

- zaciąganie pożyczek lub sprzedaż wartościowych przedmiotów na pokrycie długów hazardowych.

Warto podkreślić, że według badań aż 10,8 procent grających na pieniądze nie zdaje sobie sprawy, że wchodzi na ścieżkę uzależnienia. Dlatego reakcja rodziny i przyjaciół, którzy dostrzegą te sygnały wcześniej niż sama osoba grająca, ma ogromne znaczenie.

Jak rozmawiać z osobą uzależnioną od hazardu?

Rozmowa z osobą uzależnioną od hazardu powinna odbyć się w spokojnym momencie, bez świadków i bez oskarżycielskiego tonu. Kluczowe jest mówienie o konkretnych faktach i zaobserwowanych zachowaniach, a nie o etykietach w rodzaju „jesteś hazardzistą”, które wywołują opór i wycofanie.

Skuteczna rozmowa opiera się na kilku zasadach: mów o swoich uczuciach i obawach zamiast formułować zarzuty, unikaj rozmowy tuż po kolejnej przegranej, gdy emocje są najsilniejsze, oraz przygotuj konkretną propozycję pomocy, na przykład numer telefonu zaufania lub adres ośrodka terapeutycznego. Osoba uzależniona rzadko sama zgłasza się po pomoc, dlatego to bliscy najczęściej inicjują pierwszy kontakt ze specjalistą.

Jeżeli pierwsza rozmowa nie przynosi efektu, warto wrócić do tematu po pewnym czasie, zamiast rezygnować. Statystyki pokazują, że od 20 do nawet 50 procent osób, które podejmują terapię uzależnienia od hazardu, ma realną szansę na trwałe wyjście z nałogu, co pokazuje, że warto konsekwentnie zachęcać bliską osobę do leczenia.

Gdzie szukać pomocy dla osoby uzależnionej od hazardu?

Pomocy w uzależnieniu od hazardu można szukać na kilku poziomach, od bezpłatnej rozmowy telefonicznej po stacjonarne leczenie w ośrodku terapeutycznym. Instytut Psychologii Zdrowia Polskiego Towarzystwa Psychologicznego prowadzi ogólnopolski telefon zaufania dla osób z uzależnieniami behawioralnymi pod numerem 801 889 880, czynny codziennie w godzinach 17–22. Z danych tej linii wynika, że połowa wszystkich rozmów dotyczy właśnie problemu hazardu, co pokazuje skalę zjawiska.

Poniższa tabela porównuje główne formy pomocy dostępne dla osób uzależnionych od hazardu i ich rodzin.

Jak wybrać dobry ośrodek leczenia uzależnień od hazardu?

Dobry ośrodek leczenia uzależnień to taki, który dysponuje doświadczoną kadrą terapeutów, oferuje indywidualnie dopasowany program oraz zapewnia wsparcie także po zakończeniu turnusu. Uzależnienie od hazardu, podobnie jak uzależnienie od alkoholu czy narkotyków, wymaga podejścia łączącego psychoterapię indywidualną, terapię grupową i pracę nad odbudową relacji rodzinnych.

Przy wyborze placówki warto zwrócić uwagę na kilka elementów, które w praktyce decydują o skuteczności leczenia. Osoby szukające sprawdzonych placówek często korzystają z zestawień, w których dobry ośrodek leczenia uzależnień można porównać pod kątem doświadczenia kadry, opinii pacjentów i zakresu oferowanej terapii, zanim podejmie się ostateczną decyzję.

Kryteria, które warto sprawdzić przed wyborem placówki:

- doświadczenie i kwalifikacje zespołu terapeutycznego oraz obecność psychiatry w placówce,

- indywidualny plan terapii oparty na wcześniejszej diagnozie, a nie jeden uniwersalny program dla wszystkich,

- dostępność wsparcia dla rodziny, ponieważ hazard niemal zawsze wpływa na całe otoczenie osoby uzależnionej,

- program kontynuacji po zakończeniu terapii, w tym grupy wsparcia i konsultacje kontrolne,

- przejrzystość kosztów i zasad pobytu, bez ukrytych opłat dodatkowych.

Zarówno placówki publiczne finansowane przez NFZ, jak i prywatne ośrodki stacjonarne mogą skutecznie leczyć uzależnienie od hazardu. Różnica dotyczy głównie czasu oczekiwania na przyjęcie oraz standardu pobytu, nie zawsze samej skuteczności terapii.

Co robić, gdy bliska osoba nie chce podjąć leczenia?

Gdy osoba uzależniona od hazardu odmawia leczenia, warto skupić się na tym, na co bliscy mają realny wpływ, czyli na własnych granicach finansowych i emocjonalnych. Nieprzejmowanie długów hazardowych i konsekwentne stawianie warunków dotyczących wspólnego budżetu domowego często staje się impulsem do zmiany decyzji.

Pomocna bywa również interwencja przeprowadzona wspólnie przez kilku bliskich, najlepiej po wcześniejszej konsultacji z terapeutą uzależnień, który podpowie, jak rozmawiać, by nie zamknąć drogi do dalszego kontaktu. Warto też pamiętać, że sami bliscy mogą skorzystać z pomocy psychologicznej lub dołączyć do grup wsparcia dla rodzin osób uzależnionych, co zmniejsza ryzyko wypalenia i współuzależnienia.

Najczęściej zadawane pytania

Ile osób w Polsce jest uzależnionych od hazardu?

Szacunki mówią o blisko 30 tysiącach osób uzależnionych oraz dodatkowych 200 tysiącach w grupie podwyższonego ryzyka. Łącznie z problemowym hazardem zmaga się w Polsce nawet 380 tysięcy osób, co czyni ten problem istotnym wyzwaniem zdrowia publicznego.

Czy uzależnienie od hazardu można leczyć bez pobytu w ośrodku?

Tak, wiele osób korzysta z terapii ambulatoryjnej w poradniach leczenia uzależnień, które działają przy wsparciu NFZ. Pobyt stacjonarny bywa jednak zalecany, gdy problem jest głęboko utrwalony lub towarzyszą mu poważne trudności finansowe i rodzinne.

Jak szybko można umówić się na pierwszą konsultację?

W przypadku telefonu zaufania pomoc jest dostępna od razu po zadzwonieniu pod numer 801 889 880 w godzinach 17–22. Wizyta w poradni NFZ trwa zwykle kilka tygodni oczekiwania, natomiast prywatne ośrodki często przyjmują pacjentów w ciągu kilku dni.

Czy terapia uzależnienia od hazardu jest skuteczna?

Skuteczność terapii szacuje się na 20 do 50 procent trwałych remisji, w zależności od zaangażowania pacjenta, wsparcia rodziny i kontynuacji terapii po zakończeniu podstawowego programu. Regularny udział w grupach wsparcia dodatkowo zwiększa szansę na utrzymanie abstynencji od hazardu.

Co powiedzieć bliskiej osobie, która zaprzecza problemowi?

Warto opisać konkretne, zaobserwowane sytuacje, na przykład skalę zadłużenia czy złamane obietnice, zamiast używać ogólnych ocen. Skuteczniejsze niż spór o to, czy problem istnieje, bywa zaproponowanie jednorazowej konsultacji ze specjalistą, która nie zobowiązuje do niczego więcej.

Co warto zapamiętać

- Uzależnienie od hazardu dotyczy w Polsce nawet 380 tysięcy osób, z czego blisko 30 tysięcy jest już uzależnionych.

- Pierwszymi sygnałami ostrzegawczymi są granie na coraz wyższe stawki, ukrywanie wydatków i nieudane próby ograniczenia grania.

- Rozmowę z osobą uzależnioną warto prowadzić spokojnie, bez oskarżeń, z konkretną propozycją pomocy.

- Pomoc dostępna jest na kilku poziomach: telefon zaufania, poradnia NFZ, ośrodek stacjonarny i grupy wsparcia.

- Skuteczność terapii sięga nawet 50 procent, a szanse rosną przy zaangażowaniu całej rodziny.